in

Çini Tarihi

Çini tarihi sırlı tuğlayla başlar. Sırlı tuğla genelde yapıların dış kısımlarında kullanılmıştır. Anadolu’da da durum böyledir. Çok erken dönemlerde kırmızı hamurlu çok kalın çini levhaların tek renkli sırla sırlanmasıyla elde edilen çiniler kullanılmıştır. Çini tarihi, erken İslam döneminde ise duvar çinilerine rastlanmıştır. Abbasilerden önce Emeviler, Sasaniler gibi devletlerde çini seramiğinden söz etmek mümkün değildir. Ancak Abbasilerle birlikte çini sanatından söz edilebilir. Yapılan kazılarda tek renk sırlı çini levhalar bulunmuştur. Özellikle 9. yüzyıldan önemli eserler bulunmuştur. Erken İslam döneminde (7–10. yy.) daha çok madeni eser üretilmiştir. Zaman içerisinde bu yavaş yavaş seramiğe dönüşmüştür ve Abbasilerle birlikte bu dönüşüm hız kazanmıştır.

  1. ve 9. yüzyılda Çin’de Tang devri porselenler tüm dünyada popüler olmuştur ve Abbasilerde bunlardan etkilenerek seramik yapmaya başlamıştır. Erken İslam döneminde lüster tekniğinin yanı sıra barbotin, akıtma, sgrafitto, slip gibi tekniklerde kullanılmıştır. Abbasiler’de, Fatimiler’de lüster tekniği popülerdir. Özellikle B. Selçuklu döneminde lüster tekniğinde çok iyi örnekler verilmiştir. Abdullah Keşani önemli ustalar arasındadır. Bu dönemde Rey ve Keşan önemli kentlerdir.

Anadolu’da çini sanatı 13. yüzyılda gelişmiştir. Mimaride çini kullanımı artmış ve genelde çini mozaik mimaride popüler olmuştur. Üretim yerleri Konya, Afyon, Akşehir, Kırşehir gibi yerler olmuştur. Anadolu Selçuklu Devleti’nde genelde sır altı tekniği kullanılmıştır. Aynı zamanda bu tarihten itibaren minarelerde de çini kullanılmaya başlanmıştır. (Örnek: Amasya Gök Medrese, Tokat Gök Medrese)

Diğer sık kullanılan teknik ise tek renk sırlı levha çinilerdir. Genelde iç mekanda kullanılmıştır ve firuze rengindedir. Konya Karatay medresesinde bulunun bu tipte levhalar üzerine yapılan yaldız işlemeler tek örnek olması nedeniyle oldukça önemlidir.

Genel olarak Anadolu Selçuklu devletinde çini mozaik, sırlı tuğla ve tek renk sırlı levhalar olmak üzere üç tip çini tekniği gelişmiştir. Çiniler dini yapılarda, medreselerde iç ve dış mekanlarda kullanılmıştır. Osmanlı Devleti’nde ise bu gelişmeler sürmüş ve farklı örnekler verilmiştir. Günümüze kalan yapı ve eserlerde eşsiz örneklerini görebilmek mümkündür.

Avatar

Tarafından Desi Metre

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Nasıl tasarruf yapılır?

Osmanlı Döneminde seramik